ميرزا حسن حسينى فسايى
969
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
نوافل يوميه و نماز شب را به عمل آورده است و در سال 1280 به نيابت توليت آستانه مباركه رضويه على صاحبها الف ثناء و تحيه سرافراز بود . پس خانهاى عالى در شهر كربلاى معلى ساخته ، رحل اقامتش را در آن انداخته ، گاهى براى سركشى املاك خود به شيراز آمده ، باز ، عود به كربلاى معلى نمايد و آن جناب را دو نفر پسر است : اول آنهاست : قدوهء اماجد ، مستجمع مناقب : محمد صادق خان . در سال 1260 و اند در شيراز متولد گشته ، كمالات لايقه بزرگزادگان را تحصيل نموده ، طريقه مردمى و مردمدارى را آموخته ، به حسن سلوك معروف گشته ، به ضابطى بلوك خفرك و مرودشت برقرار است . پسر دوم جناب حاجى ميرزا عبد اللّه خان است : طره ناصيه نجابت و غره جبهه اصالت : ميرزا ابو القاسم خان مستوفى در سال 1274 در شيراز متولد گشته ، در كنف تربيت والد ماجدش ، تحصيل كمالات نموده ، محاسبات دفترى را بياموخت و در سال 1302 به منصب استيفاى ديوانى سرافراز گرديد . پسر دوم فتح اللّه خان است : قدوهء اعيان و اسوهء اهل زمان حاجى ميرزا مهدى خان در سال 1233 در شيراز متولد گشته ، انواع كمالات را آموخته ، خط نسخ تعليق را به اعلى درجه خوش نوشت و مادام زندگانى پيرامون مناصب ديوانى نگرديد و چون قناعت كاران از منافع ملكى و رنج تجارتى گذرانى لايق نمود و در سال 1290 به رحمت ايزدى پيوست . و خلف الصدقش ، خلاصه اعيان زمان هدايت اللّه خان ، هنوز از سن طفوليت نگذشته است . پسر چهارم مرحوم حاجى هاشم كه اين سلسلهء هاشميه را به او نسبت دهند : جامع مراتب كامگارى ، حاوى مراحل نامدارى آقا محمد زمان كلانتر شيراز است . در سال 1213 كه نواب حسين قلى خان قاجار برادر اعليحضرت شاهنشاهى ، به هوس خام ، در طلب سلطنت افتاده بود ، چنان كه در گفتار اول اين فارسنامه نگاشته گرديد ، به تسويلات نفسانى خود ، جناب ميرزا جانى فسائى كفيل مملكت فارس و آقا محمد زمان كلانتر را مخل در كار سلطنت خود دانسته ، آقا محمد زمان را مكفوف البصر و جناب ميرزا را مسموم و معدوم الاثر ، نمود و به اين سبب زمانى كه تمام سلسلهء هاشميه مورد سخط اعليحضرت خاقان زمان شدند و آنها را در اصفهان توقف دادند و تمامت املاك و خانههاى آن سلسله را ضبط ديوان نمودند ، آقا محمد زمان در شيراز بماند و املاك خاصه او را در تصرفش باقى گذاشتند و مواجب و مرسومات ديوانى او را كما فى السابق در حق او برقرار داشتند و مادام زندگانى معيشتى قرين عزت نمود و در سال 1247 به رحمت ايزدى پيوست و از او چهار نفر پسر باقى بماند : محمد صالح خان و حاجى محمد صادق خان و حاجى محمد يوسف خان و آقا محمد نبى كه هريك گلى از گلستان نجابت و نهالى از بوستان سعادت بودند و وفات سه نفر پسر بزرگ او در سال 1253 و 63 [ 12 ] و 66 [ 12 ] اتفاق افتاد . پسر پنجم حاجى هاشم است : عالىجاه بلند جايگاه محمد على خان ، برادر كهتر اعتماد - السلطنه حاجى ابراهيم خان صدر اعظم است . و امير عالىراى ، آصف عالمآراى ، ضابط امور ، مدبر جمهور حاجى حيدر على خان ولد الصدق محمد على خان در پيشگاه حضرت اقدس اسعد نايب السلطنه ، عباس ميرزا وليعهد دولت عليه ايران